یه سوال:
دستگاه هواساز اصلاً کارش چیه؟
خیلی سادهست؛ کار هواساز اینه که دمای هوا رو توی یه بازه قابل قبول برای انسان تنظیم کنه و بعد اون هوا رو بفرسته به فضای مورد نظر. این تنظیم دما میتونه شامل سرد کردن یا گرم کردن هم باشه. ولی یه نکته مهم این وسط هست:
هواساز با چی کار میکنه؟ با هوا.
یعنی باید اصلاً هوایی وجود داشته باشه که دستگاه بخواد سردش کنه یا گرمش کنه! خیلی بدیهیه، نه؟
ولی شاید باورتون نشه که پکیجهای خیلی بزرگی خریداری و نصب شدن، در حالی که عملاً هوای کافی برای کار هواساز وجود نداشته. یعنی بدیهیترین موضوع ممکن نادیده گرفته شده.نمونهش تجربهای بود که توی بازدید از یه شناور داشتم.
وقتی وارد اتاق تهویه، یا همون AC Room شدم، واقعاً مخم سوت کشید. یه هواساز اونجا نصب بود... ولی چه هواسازی؟
Full Fresh
حالا این Full Fresh یعنی چی و چه فرقی با بقیه هواسازها داره؟
واقعیتش فرق عجیبغریبی نداره؛ فقط یه نکته مهم داره:
در این مدل، هوایی که قراره خنک بشه، مستقیم از بیرون و از هوای تازه تأمین میشه. یعنی دستگاه با هوای برگشتیِ داخل فضا کار نمیکنه، یا خیلی کم کار میکنه.
البته اینجا یه نکته هست:
خیلی از سیستمهایی که بهشون میگن Full Fresh، در عمل الزاماً صددرصد هوای تازه ندارن.
یعنی اسمش Full Fresh هست، ولی در واقع ممکنه کلا 100 هوای برگشتی فضایی که داره تهویه میشه توش باشه.
حالا بریم سراغ بقیه هواسازها.
اونا معمولاً اینطوری کار میکنن که هوای داخل همون محیط رو میکشن، از داخل هواساز رد میکنن، خنکش میکنن و دوباره میفرستن به همون فضا. فقط یه مقدار کمی، مثلاً ۵ تا ۱۰ درصد هوای تازه هم بهش اضافه میکنن تا سطح اکسیژن و کیفیت هوا مناسب بمونه.
تا اینجا همهچی خوبه.
ولی اصل ماجرا از یه جای دیگه شروع میشه.
بعضی وقتها طراح تصمیم میگیره که هوای برگشتی رو به خاطر کمبود جا یا محدودیت اجرایی، با کانال برنگردونه. خب پس چیکار میکنه؟
میاد هوای برگشتی رو از طریق راهروها و door grill برمیگردونه.
یعنی مثلاً اتاق یه ملوان، یه دریچه داره که هوای دهش یا Supply Air از طرف هواساز وارد اتاق میکنه، ولی هوای برگشتی از زیر در یا از طریق door grill وارد راهرو میشه،و در نهایت از همون مسیر به اتاق هواساز یا همون AC Room برمیگرده.
تا اینجا شاید بگی خب، مشکلی که نیست.
ولی مشکل دقیقاً از همینجا شروع میشه:
اگر door grill اتاقها، و مخصوصاً door grill درِ اتاق هواساز، درست و با سایز مناسب طراحی نشده باشه (که ASHRAE هم برای این موضوع پیشنهاداتی داره)، اونوقت ممکنه مثلاً سیستمی که باید 1000 مترمکعب بر ساعت هوا در گردش داشته باشه، در عمل فقط 500 مترمکعب بر ساعت هوا ازش عبور کنه.
و این یعنی فاجعه.
حالا این فاجعه چطور اتفاق میافته؟
لحظهای یا به مرور زمان؟
بذارید ساده بگم.
شما یه سیستم درست کردی که برای 1000 مترمکعب بر ساعت طراحی شده.
بر همین اساس، توی سیکل تبریدش مثلاً باید 200 کیلوگرم مبرد مایع وارد اواپراتور بشه و تبخیر بشه.
سیستم هم دقیقاً بر همین مبنا کار میکنه.
حالا اگه یهدفعه بهجای 1000 مترمکعب، فقط 500 مترمکعب هوا از روی کویل سرمایش رد بشه، چی میشه؟
اون 200 کیلوگرم مبردی که قرار بود کامل تبخیر بشه، حالا شاید فقط 100 کیلوگرمش تبخیر بشه.
یعنی چی؟ یعنی 100 کیلوگرم دیگه هنوز مایع باقی مونده.
حالا این مایع کجا باید بره؟
راه زیادی نداره...
برمیگرده سمت کمپرسور.
و اینجاست که:
Bang
نه اون Big Bang معروف!
ولی در هر صورت، یه Bang حسابی برای کمپرسور.
وقتی مایع وارد کمپرسور بشه ــ دقت کنید، هر نوع کمپرسوری ــ اوضاع خوب نیست. کمپرسور برای تراکم گاز طراحی شده، نه مایع.اگر کمپرسور رفت و برگشتی باشه، معمولاً شاتون و پیستون آسیب جدی میبینن یا حتی نابود میشن.
چرا؟
چون پیستون برای فشرده کردن گازه.
ورود مایع بهش مثل اینه که فکر کنی داری به یه بادکنک مشت میزنی،
ولی یهو مشتت بخوره به دیوار بتنی.
مشخصه چه بلایی سر دستت میاد.
همون بلا سر شاتون و پیستون میاد.
این بدترین حالت بود.یه حالت دیگه هم هست:
دبی هوا اونقدر کم نیست که فاجعه فوری درست کنه، ولی اونقدر هم کافی نیست که سیستم درست کار کنه.
مثلاً به جای 1000، دبی بشه 750 مترمکعب بر ساعت.اینجا ممکنه مبرد مایع یهدفعه و یکجا وارد کمپرسور نشه،
ولی بهصورت ذرهذره و ریز واردش میشه.در این حالت شاید ضربه ناگهانی نداشته باشیم، ولی مبرد وارد کارتل میشه و اونجا شروع میکنه به خرابکاری.
اون وقت شما روغن کمپرسور رو بهصورت کفکرده میبینید.
همون کف معروف.
چرا؟
چون روغن داخل کارتل با مبرد قاطی شده.در نتیجه، چیزی که وارد پمپ روغن میشه، دیگه روغن خالص نیست؛
مخلوطی از روغن و مبرده.
نتیجه؟
روغنکاری درست انجام نمیشه. به ژورنال بیرینگها روغن کافی نمیرسه. اصطکاک بالا میره. به مرور زمان بیرینگها آسیب میبینن. کمپرسور کمکم از داخل داغون میشه، ممکنه جام کنه، مصرف برق هم بالا میره آخه برای چرخش روان روغن میخواد که بدبخت نداره و زور میزنه ، زور بیشتر مصرف برق بیشتر، و سیستم کمکم از شما انتقام میگیره! انتقام بی توجهی.
یعنی یه روزی که با خیال راحت داری کار میکنی و حس میکنی بالاخره اوضاع خوب شده و داری به سود مناسب میرسی،
یهو تلفن زنگ میخوره:
مهندس، هواساز یا سردخونه از کار افتاد!
و دقیقاً همونجاست که وقتی ما برای مشاوره میایم و این نکات رو از همون اول در نظر میگیریم،
و بعد قیمت میدیم، بعضیا میگن:
چرا اینقدر گرون گفتی؟
عزیز من، به قول حافظ:
نه هر که سر بتراشد قلندری داند
ما برای تشخیص این مسئله راههای مشخصی داریم؛
یکی از اونها اندازهگیری دبی هواست.
البته راههای کمدردسرتر دیگهای هم هست...
که بماند. راستی یه سریراه حل ها برای این تغییرات مقطعی دبی هوا هم هست که اونا هم بماند یه وقت دیگه عمری بود بگم.
دیدگاه خود را بنویسید